السيد موسى الشبيري الزنجاني
4670
كتاب النكاح ( فارسى )
روايات را به گونهاى جمع كنيم كه ميزان اصلى فقط انبات لحم باشد وجهى براى ذكر ملاك ديگر ( اشتداد عظم ) در صورت متعارف كه نه ثبوتاً و نه اثباتاً دخالتى ندارد وجود نخواهد داشت به خلاف وجه دوم كه اشتداد عظم را نسبت به ملاك حرمت ثبوتاً دخيل دانستيم و يا وجه اول كه همهء روايات را حمل بر صورت متعارف كرده و اشتداد عظم را ثبوتاً و اثباتاً دخيل شمرديم . ب ) جمع ميان ملاكات سهگانه ( اثر ، عدد ، زمان ) در برخى روايات ميزان حرمت را اثر ( انبات لحم و اشتداد عظم ) و در برخى ديگر ميزان را عدد ( ده يا پانزده بار ) يا زمان ( يك شبانه روز ) دانستهاند . اكنون بايد كيفيت جمع ميان اين ملاكات سهگانه را بررسى كنيم . 1 ) بيان تصورات محتمله در مقام در جمع ميان ميزان اثر از يك طرف و ميزان عدد يا زمان از طرف ديگر چهار وجه محتمل است : وجه اول : ميزان ، أحد الأمرين از دو ملاك مذكور ( اثر ، عدد و زمان ) است . وجه دوم : ميزان ، مجموع الامرين مىباشد وجه سوم : ميزان فقط اثر است و اما عدد يا زمان فقط به عنوان طريق اثبات اثر ملاحظه مىگردد . وجه چهارم : ميزان فقط عدد يا زمان است و اثر به عنوان طريق و كاشف از آن ملاحظه مىگردد . پر واضح است كه اگر ميزان را أحد الأمرين يا فقط اثر يا فقط عدد و زمان بدانيم اين به معناى طرح رواياتى كه امر ديگر را ملاك شمردهاند نيست بلكه در اين صورت آن روايات به اينكه در مقام بيان طريق اثبات ملاك اصلى است حمل مىشود .